05/09/2021

Những cuốn sách truyền hứng khởi cho Năm học mới!

Giáo dục là thước đo sự văn minh của nhân loại, là điều kiện quyết định tương lai một dân tộc cũng như sự phát triển lành mạnh của mỗi cá nhân. Bởi vậy từ ngàn đời nay không có nhà cầm quyền nào mà không chú trọng việc nâng cao dân trí, khuyến khích hiền tài.

Năm 1788 ngay sau khi xưng đế vua Quang Trung đã ban Chiếu lập học tỏ rõ lòng yêu mến nhân sĩ và hoài bão chấn hưng giáo dục: “Xây dựng đất nước lấy việc học làm đầu, tìm lẽ trị bình, tuyển nhân tài làm gấp... ai nấy phải mài rũa chí khí, phấn chấn tinh thần để đón phúc lành, cùng bước lên con đường thênh thang, giúp cho nền thịnh trị trong sáng”. Cũng bởi nắm rõ tầm quan trọng của giáo dục mà bè lũ sen đầm rất ưa dùng chính sách ngu dân, mị dân nhằm dễ bề cai trị các nước thuộc địa. Sau ngày Quốc khánh năm 1945 Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phải rốt ráo phát động phong trào bình dân học vụ nhằm giải quyết tình trạng mù chữ chiếm 95% dân số Việt Nam. Từ đó tạo nên một xã hội học tập vô cùng sôi nổi: bảng chữ treo khắp nơi trên khóm tre, bụi chuối,… nhà chùa, nhà thờ hoặc nhà ai rộng rãi đều cho mượn làm lớp học, việc hỏi chữ được thiết lập ở bến đò, cổng làng, cổng chợ,…, anh bộ đội học trong lúc hành quân, chị nông dân tranh thủ vừa tát nước vừa học,...

Tuy ngày nay môi trường, điều kiện dành cho học tập đã hơn hẳn 76 năm về trước nhưng yêu cầu về chất lượng giáo dục cùng những biến chuyển của thời đại vẫn đặt ra biết bao thách thức cam go mà thầy và trò phải đối mặt. Đặc biệt trong những ngày bệnh dịch hoành hành, nhiều phụ huynh bị thất nghiệp, nhà nước tập trung cho phòng chống dịch, những gia đình khó khăn không thể đầu tư cho việc học trực tuyến và giáo trình của thầy cô cần thay đổi. Mùa khai giảng năm nay thật lạ lùng, không còn hình ảnh học sinh nô nức cờ hoa tới trường hay một vài bé em lớp 1 khóc nhè vì bỡ ngỡ… cả nước tổ chức lễ khai giảng trực tuyến hoặc bằng những hình thức đơn giản nhất tránh tập trung đông người; dịch bệnh Covid-19 đã gây ra những tác động chưa từng có trên mọi lĩnh vực của cuộc sống.

Nhân dịp năm học mới 2021-2022 Thư viện tỉnh Thái Bình xin được giới thiệu tới bạn đọc một số cuốn sách vô cùng đặc sắc về giáo dục, mỗi cuốn sách khép lại sẽ khiến những người thầy thêm nhiệt huyết với nghề, khiến các bạn học sinh hiểu sâu sắc ý nghĩa việc học tập và tiếp thêm động lực để các vị phụ huynh quan tâm hơn tới công tác giáo dưỡng con em mình.

1. Chiến binh cầu vồng

Thông tin xb: NXB Hội nhà văn, 2012

Mô tả: 424tr; 14,5x20,5 cm

Tác giả: Andrea Hirata; Dạ Thảo dịch

Giá bìa: 82.000đ

Nội dung:

Với lối kể chuyện hồn nhiên trong trẻo tràn ngập những ngôn từ ly kỳ huyền hoặc đậm chất Nghìn lẻ một đêm, cuốn tiểu thuyết "Chiến binh cầu vồng" của tác giả Indonesia – Andrea Hirata nhanh chóng lôi cuốn độc giả vào một thế giới thiên nhiên kỳ thú pha lẫn sắc màu tâm linh diệu vợi của cộng đồng người đa sắc tộc trên hòn đảo Belitong giàu có bậc nhất Xứ Vạn đảo. Nơi mà người dân chẳng biết làm thế nào để thoát khỏi cái nghịch lý: những lớp tài nguyên màu mỡ cuộn trào bên dưới những ngôi nhà siêu vẹo, cư dân bản xứ như một bầy chuột đói khát trong một cái kho đầy nhóc thóc.

Với bối cảnh những năm 1980, trên đảo ấy cùng lúc tồn tại hai thế giới hoàn toàn trái ngược, đó là khu điền trang thiên đường của người giàu và khu ổ chuột dành cho kẻ nghèo, được ngăn cách bởi những bức tường gắn biển "Không phận sự miễn vào". Một biểu tượng lâu đời của "đặc khu" nghèo đói đó là trường tiểu học Muhammadiay nằm ngay bìa rừng: xập xệ và không có toalet, nhìn từ xa lúc nào cũng như muốn đổ sụp. Trường có một thầy hiệu trưởng và một cô giáo trẻ, ngày tựu trường ở đây thật lạ lùng, từ thầy đến trò ai nấy đều lo sợ hồi hộp đến phát khóc, bởi ngôi trường sẽ bị đóng cửa ngay lập tức nếu không tuyển được ít nhất là mười em học sinh. Trong khi đó các bậc phụ huynh lại miên man với suy nghĩ: thà để lũ trẻ ở nhà làm thuê còn ích lợi hơn. Họ là những người lao động hiền lành, tốt bụng và chứa chan hy vọng nhưng lại không biết rằng đi học là một quyền cơ bản của con người bất kể giai tầng, thậm chí đối với nhiều người “giáo dục là một điều bí ẩn”.

Thầy hiệu trưởng Harfan là một người đặc biệt, ông hết lòng phụng sự ngôi trường này đã hơn năm mươi mốt năm mà không được trả một đồng lương. Bài học đầu tiên mà thầy dạy các trò lớp một đó là: phải giữ vững niềm tin và khát khao mãnh liệt để đạt được ước mơ, hạnh phúc, dù còn nghèo vẫn phải tìm cách trao đi thật nhiều yêu thương. Bầu nhiệt huyết, sự khôn ngoan và can đảm của thầy ngay lập tức khiến cả bọn phải lòng thầy và phải lòng luôn cái ngôi trường cũ kỹ này. Tiếp nối sự nghiệp giáo dục cao cả của thầy giáo già Harfan là cô Mus, một cô gái 15 tuổi nhất định từ chối những cơ hội tốt trong khu nhà giàu để nhận làm giáo viên trong một nếp trường tồi tàn vốn chỉ dành cho lũ trẻ nhà nghèo đứng ngoài nhịp điệu xã hội. Tình nguyện đi dạy học như thế cô chẳng hề có lương mà tự làm thêm  việc khác để trang trải cuộc sống. Bù lại những ngôn ngữ toát ra từ trái tim thuần khiết và vị tha đó của cô đã truyền tới lũ trẻ một sức mạnh kỳ diệu khác thường, chẳng thế mà qua mấy năm học dù gặp phải hoàn cảnh khốn khó cỡ nào cũng không có em học sinh nào nghỉ lấy một buổi học.

Mười em học sinh là mười tính cách và năng lực khác nhau nhưng thấu hiểu và gắn bó với nhau thật keo sơn: “chúng tôi như những động vật thân mềm nhỏ bé bám vào nhau để tự bảo vệ mình khỏi những đợt sóng dập dồn trong đại dương tri thức” và "cùng nhau làm nên dải cầu vồng đẹp nhất thế gian này". Thủ lĩnh tinh thần của bọn nhóc là Lintang, một cậu bé ngày ngày hồ hởi vượt qua con đường 40 cây số để tới trường bất chấp việc phải bơi sông hay phải đụng độ với bầy cá sấu. Ngay cả khi những người kiên cường nhất đã ngã lòng trước tiếng gẩm rú của những cỗ máy xúc tư bản thì cậu vẫn một lòng một dạ với ngôi trường tàn tạ, vẫn coi nó như thần điện của tri thức. Với trí tuệ siêu việt đáng kinh ngạc, Lintang là một thần đồng toán học mà cuộc đời không giây phút nào ngừng chiến đấu cật lực với số mệnh, nhưng cậu càng thần diệu bao nhiêu thì cái kết của câu chuyện dành cho Lintang càng khiến người đọc phải suy ngẫm bấy nhiêu: tôn giáo phải chăng chỉ là một liều thuốc giảm đau, nó có thể làm gì khi đứng trước vị thần được tôn thờ chính là địa vị xã hội xây dựng trên nền tảng của sự phân biệt đối xử với những cư dân bản xứ nghèo khó. Giấc mơ bành trướng thuộc địa trao quyền lực cho thiểu số để thống trị đa số, giáo dục thiểu số để sai khiến đa số.

Nguồn sinh lực và sự thông suốt của Lintang đã mở rộng tầm nhìn của đám bạn trong lớp, khiến chúng trở thành những chiến binh cầu vồng đích thực - dám ước mơ chiến thắng số phận và sống có hoài bão. Sahara muốn trở thành nhà hoạt động xã hội vì quyền phụ nữ, Akiong muốn thành thuyền trưởng, Kucai ôm ấp hoài bão trở thành một thành viên trong hội đồng lập pháp Indonesia, Syahdan tuyên bố muốn trở thành diễn viên, Mahar muốn trở thành ông đồng tiếng tăm lừng lẫy, Samson chỉ muốn làm nhân viên soát vé và bảo vệ rạp hát của làng, Trapani tốt bụng và đẹp trai muốn làm thầy giáo, Harun lúc nào cũng vậy muốn trở thành Trapani, bản thân Lintang muốn trở thành nhà toán học. Và nhân vật tôi Ikal kẻ luôn cầu thánh cho mình không phải làm một nhân viên đưa thư quá ư vất vả, để rồi hiểu rằng: không phải lúc nào ước mơ ban đầu cũng thích hợp và kế hoạch A thì có thể sẽ thất bại thảm hại! Khi đó cứ vứt bỏ luôn kế hoạch ban đầu ấy đi, rồi tìm 1 tài năng mới, và làm theo đúng quy trình lúc trước đã làm với kế hoạch A.

Tương lai của những đứa trẻ luôn là một ẩn số, dù sau này trái (nhân quả) mà họ nhận được có khiến cho người đọc bàng hoàng xót xa hay vừa vặn thỏa lòng thì mỗi thành viên trong nhóm Chiến binh cầu vồng năm ấy đều khắc ghi trong trái tim mình một thời tuổi thơ đến trường thật lung linh tươi mát. Học tập không phải lúc nào cũng buộc chặt với những mục tiêu như lấy được bằng cấp hay trở nên giàu có. Học tập là cao quý, là ca tụng nhân bản, là niềm vui được cắp sách tới trường và là ánh sáng văn minh.” Đây là định nghĩa hết sức thú vị về giáo dục của thầy giáo Harfan trong tác phẩm Chiến binh cầu vồng của nhà văn Andrea Hirata.

2. Totto-chan bên cửa sổ

Thông tin xb: NXB Văn học, 2011

Mô tả: 355tr; 14x19 cm

Tác giả: Kuroyanagi Tetsuko; Iwasaki Chihiro minh họa; Trương Thùy Lan dịch

Giá bìa: 70.000đ

Nội dung:

3. Khuyến học

Thông tin xb: NXB Văn hóa Thông tin - Trung tâm Văn hóa ngôn ngữ Đông Tây, 2013

Mô tả: 259tr; 13x20,5 cm

Tác giả: Fukuzawa Yukichi; GS. Chương Thâu dịch

Giá bìa: 62.000đ

4. Émile hay là về giáo dục

Thông tin xb: NXB Tri thức

Mô tả: 691tr; 16x24 cm

Tác giả: Jean Jacques Rousseau; Lê Hồng Sâm, Trần Quốc Dương dịch

Giá bìa: 117.000đ

Nội dung:

4. Em phải đến Harvard học kinh tế **

Thông tin xb: NXB Đồng Nai

Mô tả: 543tr; 17x25 cm

Tác giả: Lưu Vệ Hoa, Trương Hân Vũ; Thụy Anh dịch

Giá bìa: 110.000đ

Bảo Du